Естай Беркімбайұлы


Естай Беркимбаев (1874—1946) — казахский советский акын, певец, композитор, один из первых членов Союза композиторов Казахстана (1939), заслуженный деятель искусств Казахской ССР (1939).














Биография Происходит из подрода алмашы рода канжыгалы племени аргын. Естай рос в творческой семье — его мать Кулипа и дядя Байтулым были популярными певцами, у них молодой Естай перенял и исполнял многие жыры, дастаны, толгау. Уже в шестнадцатилетнем возрасте он приобрёл известность талантливым исполнением народных песен. Выступал на больших празднествах вместе со знаменитыми певцами и акынами Аханом сере, Жарылгапберды Жумабайулы, Балуаном Шолаком, Сатмагамбетом Ахметовым, Укили Ибраем, Шашубаем Кошкарбаевым в Омске, Кокчетаве, Кзылжаре, Семипалатинске, Зайсане, Алма-Ате и в окрестностях Тарбагатая. В 1939 году участвовал во втором съезде писателей Казахстана, где он встретился с Джамбулом Джабаевым. Тогда же музыковедом Б. Г. Ерзаковичем были записаны на ноты песни Естая в авторском исполнении. В годы Великой Отечественной войны вдохновлял своим искусством людей на трудовые подвиги. В 1945 году принял участие в праздновании столетия Абая Кунанбаева.

Творчество

Естай продолжил и развил древние традиции казахского народного музыкального искусства, и в особенности, традиции устно-профессионального творчества. Большим художественным совершенством, богатством интонационных красок отличаются его песни «Жай коныр», «Наз коныр», «Майда коныр», «Сандугаш», «Юран», «Ашупышак», «Дуние-ай»,

«Еркем», «Гульнар», «Коштасу» и другие. Советской жизни были посвящены песни «Возродился мой день», «Сверстники», « Жизнь», «Светлый ветер».

Широкую известность ему принесла песня «Корлан». Мелодия этой песни была использована в операх «Биржан и Сара» М. Тулебаева, «Ер Таргын» Е. Г. Брусиловского, в концертах для кобыза с оркестром С. И. Шабельского и Л. М. Шаргородского. По мотивам этой песни поэтом К. Р. Аманжоловым в 1939 году была написана драматическая поэма «Корлыгайын».

Приобретение мастерства В 16-летнем возрасте (1889) приобрел известность талантливым исполнением народных песен. Поэтическому и музыкальному искусству, исполнительному мастерству учился у Жарылгапберды, Биржан-сала, Ахан-Сери, Балуан Шолак, Укили Ибрая и др.

Большим художественным совершенством, богатством интонации красок отличаются песни «Жайқоныр», «Майдақоныр», «Еркем», «Қоштасу» и др. Широкую известность Естаю принесла песня «Қорлан». Мелодия этой песни использована в операх «Биржан-Сара» М. Тулебаева, «Ер-Таргын» Б. Г. Брусиловского.

Принимал участие в работе первого областного слёта акынов и писателей в Павлодаре (1939).

Память Естаю посвящена поэма К. Аманжолова «Хорлыгайын», поэма М. Алимбаева «Естай-Қорлан». Могила акына, расположенная в Актогайском районе Павлодарской области в 4 км к югу от села Муткенова в 1982 году была включена в список памятников истории и культуры Казахской ССР республиканского значения и взята под охрану государства. Его именем названа улица в Павлодаре, Актогае и Экибастузе.

На могиле установлен памятник республиканского значения.


Естай Беркімбайұлы (1874, қазіргі Павлодар облысы Екібастұз ауданы қарасты Ақкөл ауылы - 1946) — қазақтың көрнекті әншісі, ақын-сазгері, ҚазССР-нің еңбек сіңірген өнер қайраткері (1939).

Өмірбаяны Арғын тайпасы Қанжығалы руынан шыққан.

· Ол кедей отбасында туған. Естай әндік-ақындық ортада өскен, анасы Күлипа мен ағасы Байтолым белгілі әншілер болған. Естай олардан жыр, дастандар мен толғауларды орындау мәнерін үйренген. 16 жасында халық әндерін талантты орындаушы, халықтық музыка дәстүрін жалғастырушы тұлға. · 20 жасында Ертіс атырабына белгілі әнші болды. Осы өнердің арқасында көп жерлерді (Қараөткел, Семей, Кереку, Зайсан, Тарбағатай, Жетісу) аралайды. Сұлу Көкше мен Баянға барады. Бұл сапарында Біржанмен кездесіп, оның өнерінен тәлім алды. Әнші-сазгерлер Біржан, Ақан сері мен Жарылғапбердінің өнер-өнегесінен сусындаған Естай олардың тек әншілік-орындаушылық өнерін ғана емес, сазгерлік өнерін де ілгері дамытты: көптеген әндер ("Бір мысқал", "Майда қоңыр", "Ашу — пышақ", "Шоқ қара ағаш") шығарды.

Естайдың әнші-ақындық, сазгерлік талантын бүкіл қазақ сахарасына мәшһүр еткен әні — "Қорлан". Осы шығармасымен классик сазгерлердің қатарынан орын алды. "Қорлан" — Естай шығармаларының шыңы, жүрегі (Жұбанов А., Замана бұлбұлдары, А., 1963, 248-бет). "Қорлан" әнін М. Төлебаев "Біржан-Сара" операсында, Е. Г. Брусиловский "Ер Тарғын" операсында, С. И. Шабельский мен Л.М.Шаргородский "Қобыз бен оркестрге арналған концертінде" (2-бөлімінде) шығармашылықпен пайдаланды.

Жаңа өмір жайында "Туды күнім", "Өмір" атты әндер шығарды. 1939ж. Алматыға келіп, көп әндерін нотаға түсіртті. · Әншілік ақындық сайыстарға қатысып, Жамбылмен неше рет кездесті. · Сол жылы Қазақстан Жазушылар Одағының II съезіне қатысты. · Ұлы Отан соғысы жылдарында мәдени-үгіт бригадасында әсем әнімен, жалынды жырымен халықты жеңіске жігерлендірді. · 1945 ж. Абайдың туғанына 100 жыл толу мерекесіне қатысты. Мұнда Нартай, Нұрлыбек т.б. ақындармен айтысқа түсті. Оған арнап М. Әлімбаев "Естай-Қорлан" поэмасын (1968) жазды.

Марапаттары

· 1939 ж. қыркүйегінде "Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері" деген құрметті атақ берілді. · 1940 ж. Қазақстан Композиторлар одағына мүше болып қабылданды.

Шығармалары

· "Майда қоңыр"

· "Жүректе"

· "Мәлике"

· "Өмір"

· "Қоңыр жел"

· "Дүние"

· "Шоққара ағаш"

· «Хұсни-Хорлан»- Әні мен сөзі Естайдікі, орынд. Р. Абдуллин

Логотип.gif

ГУ "Школа-лицей №8 для одарённых детей"

www.lizey8.kz

 

Сохраняя прошлое, создаем будущее.